خليفه دوم از خلفاى راشدين و يكى از بزرگترين و مشهورترين مردان اسلام . وى از قبيلهء قريش بود . گويا لقب فاروق [ - فرق گذارنده ( بين حق و باطل ) ] را پيروان اديان ديگر ( اهل كتاب ) به او داده‌اند . دخترش حفصه ، زن حضرت رسول ( ص ) و يكى از زنانش ، ام كلثوم ، دختر على ( ع ) بود . گويند اسلام آوردن او پس از اسلام آوردن 45 مرد و 21 زن واقع شد . اسلام آوردن شخصيتى قوى مانند عمر ، ناگزير مايهء قوت قلب و استقامت اين جمع كوچك گرديد . ابو بكر در سال 13 ه . ق وفات يافت و به موجب عهدى ( فرمانى ) كه به دست عثمان نوشته شده بود ، عمر را جانشين خود ساخت . عمر ، فتوحاتى را كه در زمان ابو بكر در عراق و سوريه آغاز شده بود دنبال كرد و سرداران او نواحى عراق و سواد ؛ آذربايجان ، اهواز ، فارس ، قسمتى از نواحى مركزى و تمام نواحى غربى ايران ، شام ، موصل و مصر را فتح كردند . در زمان او ، ماليات ارضى ( خراج ) و ماليات سرانه ( جزيه ) بر مردم غير مسلمان تابع اسلام بسته شد . وضع تاريخ هجرى در زمان او صورت گرفت . عمر ، از محل غنائم و ماليات ، براى عرب از روى قبايل ، مستمرى معين كرد و اين مستمرى را بر پايهء مقام و تقدم در اسلام و شركت در جنگهاى بدر و احد و خويشاوندى با پيغمبر قرار داد . يهود را از حجاز بيرون كرد و به شام فرستاد و مردم نجران را كه مذهب مسيح داشتند از عربستان بيرون كرد و در كوفه جا داد . عمر ، نخستين خليفه‌اى است كه « امير المؤمنين » خوانده شد . گويند در قحط بزرگ حجاز در سال 18 ه . ق ، عمر قسم خورد كه تا پايان قحطى از خوردن شير و روغن و گوشت خوددارى كند . قتل عمر به دست ابو لؤلؤ ، غلام نصرانى مغيرة بن - شعبه ، به هنگام نماز صورت گرفت . زيرا ابو لؤلؤ از سنگينى مالياتى كه مغيره بر او بسته بود به عمر شكايت برد و عمر شكايت او را وارد ندانست . ابو لؤلؤ چون مورد تعقيب قرار گرفت ، خود را كشت . مدت خلافت عمر را حدود 10 سال و 5 ماه و 21 روز نوشته‌اند جسد او را به اجازهء عايشه كنار قبر پيغمبر و ابو بكر مدفون ساختند . ( د . م ج 2 ص 1772 ) 86 . عثمان [ عثمان بن عفان ] ، ملقب به ذى النورين وفات 18 ذيحجهء 35 ه . ق ، از مشاهير صحابه و از عشرهء مبشره و سومين خليفه ( 23 - 35 ه . ق ) از خلفاى راشدين . تاجرى ثروتمند از خاندان بنى اميه بود ، و چند سال پيش از هجرت اسلام آورد ؛ اسلام آوردن او را بعضى مربوط با ازدواج وى با رقيه ، دختر محمد ( ص ) ، دانسته‌اند . بعد با يكى ديگر از دختران پيغمبر به نام ام كلثوم ازدواج كرد ، و از اين جهت به ذى النورين [ صاحب دو نور ] ملقب گرديد . عثمان از مهاجرين به حبشه بود . عثمان در عهد پيغمبر و ابو بكر و عمر نقش عمده‌اى نداشت . بعد از قتل عمر خطاب ، از جانب شورايى كه اعضاى آن را عمر خود تعيين كرده بود ، به خلافت انتخاب شد . در زمان او ، ارمنيه و قسمتى از بلاد افريقاى شمالى فتح شد ، و در روم و ايران نيز فتوحات مسلمين ادامه يافت ، و يزدگرد سوم ، پس از مدتى سرگردانى ، در حدود مرو به قتل رسيد . عثمان ، به سبب آنكه خويشان خود ، بنى اميه ، را در اكثر امور مداخله داد ، انتظام و عدالتى را كه پيش از او وجود داشت از بين برد ، و به همين جهت ، مسلمين از رفتار او ناراضى شدند ، و در صدد قتل او برآمدند . على ( ع )